Galatasaray’ın 23 Şubat 2020’de Fenerbahçe karşısına çıkan ilk on birinde, önceki lig maçına göre dört değişiklik vardı. Mariano, Saracchi, Belhanda ve Falcao sahaya başlangıç kadrosunda çıktı. Lemina sakatlığı nedeniyle kadroda bulunmazken Şener, Emre Akbaba ve Adem Büyük yedek kulübesindeydi. Ben bu tercihleri yalnızca değişen dört isim olarak görmüyorum; takımın birkaç bölgesinde birbirini etkileyen görev değişiklikleri söz konusuydu.

Kadro açıklandığında en kolay tartışma, sevdiğimiz oyuncunun neden oynamadığı üzerinden başlar. Benim önce bakmak istediğim ise on bir futbolcunun birlikte nasıl çalışacağı. Bir bekin geri dönüşü orta sahadaki bir oyuncunun yerini değiştirebilir; santrfor tercihi, kanattan beklenen pasın türünü etkileyebilir. Bu nedenle her kararı diğerlerinden ayrı değerlendirmek yerine, ortaya çıkan bütünü incelemek gerekir.

Değişen isimler ve başlangıç on biri

Mariano cezasını tamamlamış, Saracchi sakatlığını geride bırakmıştı. Falcao ligde üç maç aradan sonra ilk on bire döndü. Bu dönüşler, tercih alanını genişletirken Lemina’nın yokluğu orta sahada ayrı bir çözüm gerektiriyordu.

  • İlk on bire girenler: Mariano, Saracchi, Belhanda ve Falcao.
  • Yedeğe geçenler: Şener Özbayraklı, Emre Akbaba ve Adem Büyük.
  • Sakatlığı nedeniyle bulunmayan: Mario Lemina.
  • Galatasaray’ın başlangıç kadrosu: Muslera; Mariano, Donk, Marcao, Saracchi; Seri, Ömer Bayram, Feghouli, Belhanda, Onyekuru ve Falcao.

Burada değişikliklerin tamamını teknik adamın memnuniyetsizliğine bağlamak yanlış olur. Bir kısmı ceza veya sakatlığın bitmesiyle, bir kısmı oyuncunun kullanılamamasıyla, bir kısmı da doğrudan maç tercihleriyle ilgiliydi. Ben kadro eleştirisini bu ayrımı yaptıktan sonra anlamlı bulurum. Aynı başlık altında görünen kararların gerekçeleri aynı olmayabilir.

Mariano ve Saracchi ile beklerdeki denge

Bek değişikliği yalnızca çizgideki oyuncuyu değiştirmez. Savunmadan çıkarken pasın hangi taraftan başlayacağı, kanat oyuncusunun ne kadar içeri girebileceği ve orta sahanın kime yaklaşacağı da etkilenir. Ben Mariano ile Saracchi tercihine baktığımda, iki tarafın hücum katkısı kadar arkalarında bırakabilecekleri alanın nasıl korunacağını da düşünürüm.

Sağda Feghouli top almak için içeri geldiğinde Mariano’nun vereceği genişlik, rakibin bir oyuncusunu çizgiye çekebilir. Solda Onyekuru savunma arkasına yöneldiğinde ise Saracchi’nin pas zamanlaması önem kazanır. Bunlar sahada kesinlikle aynı biçimde uygulandığını iddia ettiğim gizli taktikler değil; açıklanan kadronun sağlayabileceği futbol seçenekleri. Tercihin değerini, bu seçeneklerin birbirine bağlanmasında ararım.

İki bekin aynı anda ileri çıkması her hücumda gerekli değildir. Top hangi taraftaysa diğer tarafın konumu ve merkezde kalan oyuncuların sayısı da düşünülmeli. Derbide bir hücumun kaçması telafi edilebilir; aynı hücumda takım boyunun aşırı açılması rakibe daha kolay bir fırsat verebilir. Ben risk alınmasına karşı değilim, riskin paylaşılmasını isterim.

Lemina’nın yokluğunda orta saha sorumluluğu

Lemina’nın kadroda olmaması, Galatasaray’ın Yeni Malatyaspor maçından taşıdığı en önemli eksikliklerden biriydi. Ben bu tür bir boşluğu yalnızca bir futbolcunun fizik gücüyle doldurmaya çalışmayı yetersiz bulurum. Topu alan oyuncunun etrafında uygun pas seçenekleri oluşmuyorsa, baskıyı tek başına aşması sürekli beklenemez.

Seri, Ömer Bayram ve Belhanda’nın aynı kadroda yer aldığı bir düzeni değerlendirirken soracağım şey, birbirlerine hangi mesafelerde destek olduklarıdır. Seri geriden top alırken diğer iki oyuncunun aynı anda çok ileri gitmesi bağlantıyı zayıflatabilir. Buna karşılık herkesin topa yaklaşması da rakip savunmanın gerisini tehdit etmeyi zorlaştırır. İyi orta saha oyunu, yaklaşanla uzaklaşanın zamanlamasını bir araya getirir.

Benim beklentim, savunma görevlerinin de benzer bir açıklıkla paylaşılmasıydı. Bir oyuncu rakibe baskıya çıktığında arkasındaki pas koridoru korunmalı. Aksi hâlde ilk müdahale geçilince stoperlerin önünde geniş bir alan açılır. Kadroda top kullanabilen futbolcuların bulunması önemli; onların bu özelliklerini kullanabilmesi için top kaybının ardından güvenli bir yerleşim de gerekli.

Belhanda tercihi ve Emre Akbaba’nın yedek başlaması

Emre Akbaba’nın yerine Belhanda’nın tercih edilmesi, kadro açıklamasının tartışmaya açık kararlarından biriydi. Ben burada bir oyuncuyu savunmak için diğerinin değerini düşürme ihtiyacı duymuyorum. Emre’nin ceza alanına yönelen hareketi ile Belhanda’dan beklenebilecek pas bağlantısı aynı katkı türü değildir. Teknik adamın seçimi, hangi katkıyı başlangıçta daha gerekli gördüğü üzerinden konuşulmalı.

Elbette yalnızca farklı özelliklere sahip olmak, tercihi kendiliğinden doğru yapmaz. Seçilen oyuncunun kendisine verilen işi yerine getirmesi gerekir. Topu ne kadar doğru kullandığı, baskı anında oyunda kalıp kalmadığı ve savunma geçişine katkısı belirleyicidir. Ben böyle bir kararı isim üzerinden peşinen mahkûm etmek yerine, maçın içinde gözlenebilir görevlerle sınamayı daha adil bulurum.

Falcao, Adem Büyük ve kulübenin anlamı

Adem Büyük’ün Yeni Malatyaspor karşılaşmasındaki golüne rağmen derbiye Falcao ile başlanması da dikkat çekiyordu. Falcao’nun dönüşü ceza alanındaki bitiricilik beklentisini büyütürken, Adem’in yedekte bulunması maçın ilerleyen bölümü için bir seçenek bırakıyordu. Bir oyuncunun ilk on birde olmaması, maç planının tamamen dışında kaldığı anlamına gelmez.

Ben santrfor tercihinde yalnızca geçmiş gol sayısına bakmam. Rakip savunmanın arasında nasıl konumlandığı, kanat koşularına hangi alanı açtığı ve top takımdayken bağlantıya nasıl katıldığı da önemli. Golcüye uygun top gelmiyorsa isim değişikliği tek başına sorunu çözmez. Falcao tercihini anlamlı kılacak olan, çevresindeki futbolcularla kurulacak ilişkiydi.

Kadro kararını sonuçtan ayrı okuyabilmek

Bu yazı, derbinin başlangıç tercihlerini inceliyor. Karşılaşmanın tamamını ve kırılma anlarını Fenerbahçe 1-3 Galatasaray analizinde ayrıca ele aldık. Ben iki değerlendirmeyi ayırmayı önemsiyorum: Sonucun iyi gelmesi her tercihin kusursuz olduğunu, kötü gelmesi de her tercihin yanlış olduğunu kanıtlamaz.

Terim’in dört değişikliği için benim ölçüm, savunma, orta saha ve hücum görevlerinin birbirine uyup uymadığıdır. Kadro kâğıdındaki isimler başlangıçtır; futbol, o isimlerin aynı anda verdiği kararlarla oluşur. Galatasaray’ın derbi kadrosunu değerlendirirken de asıl aradığım, bireysel kalitenin ortak bir oyuna dönüşmesiydi.